Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. In de toelichting op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (Bado) wordt begrotingsrechtmatigheid omschreven als:

“Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, evenals de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s. In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door het gemeenteraad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, de toereikendheid van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn”.

Afwijkingen betrekt het college in de rechtmatigheidsverantwoording. Mogelijke afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn in het onderstaande stroomschema uit de kadernota rechtmatigheid samengevat.


Overschrijding van lasten en/of investeringen
De toets op rechtmatigheid richt zich op de beschikbare lastenbudgetten en de werkelijke lasten. Uit het onderstaande overzicht van lasten blijkt dat er ten opzichte van de begroting na wijziging op 6 programma’s overschrijdingen zijn.

Op grond van de Financiële verordening gemeente Nuenen 2023 zijn een aantal overschrijdingen acceptabel. In onderstaande tabel is per programma aangegeven welk deel van de overschrijding acceptabel is.

Toelichting lastenoverschrijdingen per programma en investeringen

Programma 1. Bestuur, samenwerking & dienstverlening (€ 1.538.000,-)
Laat in 2025 is gebleken dat we aanzienlijk moesten bijstorten in de voorziening wethouderspensioenen door de overdracht naar het ABP per 1-1-2028; een bedrag van € 976.000,-.
Het overige verschil betreft toegerekende salariskosten en overhead. Alle over- en onderschrijdingen in de individuele programma’s geven per saldo geen overschrijding (zie Algemene toelichting en inleiding bij de programma’s).
Omdat de lastenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding conform artikel 10.4.d van de Financiele verordening.

Programma 2. Veiligheid & handhaving (€ 98.000,-)
De lastenoverschrijding binnen dit programma betreft toegerekende salariskosten en overhead. Alle over- en onderschrijdingen in de individuele programma’s geven per saldo geen overschrijding (zie Algemene toelichting en inleiding bij de programma’s). Omdat de kostenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding conform artikel 10.4.d van de Financiele verordening. Dit geldt ook voor alle vergelijkbare verklaringen.

Programma 3. Werk (participatie), Zorg & Jeugd (€ 781.000,-) 
Er zijn meer uitgaven gedaan dan begroot vanuit de Brede SPUK (GALA), € 77.000,-; hier staan inkomsten tegenover vanuit de SPUK.

De overschrijding binnen het sociaal domein (Wmo en jeugd) bedraagt € 239.000,-. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van het aantal zorgvragen, stijgende kosten door indexering en hogere kosten in verband met het opnieuw aanbesteden van diensten.

De resterende lastenoverschrijding betreft toegerekende salariskosten en overhead. Alle over- en onderschrijdingen in de individuele programma’s geven per saldo geen overschrijding (zie Algemene toelichting en inleiding bij de programma’s). Omdat de kostenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding conform artikel 10.4.a en 10.4.b van de Financiele verordening.

Programma 4. Verenigingen & Accommodaties (€ 25.000,-) 
De lastenoverschrijding binnen dit programma betreft toegerekende salariskosten en overhead. Alle over- en onderschrijdingen in de individuele programma’s geven per saldo geen overschrijding (zie Algemene toelichting en inleiding bij de programma’s). Omdat de kostenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding.

Programma 6. Ruimtelijk beheer, Milieu & Verkeer (€ 393.000,-)
De lastenoverschrijding binnen dit programma betreft toegerekende salariskosten en overhead. Alle over- en onderschrijdingen in de individuele programma’s geven per saldo geen overschrijding (zie Algemene toelichting en inleiding bij de programma’s). Omdat de kostenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding .

Programma 7. Economie, toerisme & recreatie (€ 43.000,-)
De lastenoverschrijding binnen dit programma betreft toegerekende salariskosten en overhead. Alle over- en onderschrijdingen in de individuele programma’s geven per saldo geen overschrijding (zie Algemene toelichting en inleiding bij de programma’s). Omdat de kostenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding.


Begrotingsrechtmatigheid investeringen en projecten
In het overzicht van investeringen en projecten staan 3 kredieten met een budgetoverschrijding kleiner dan de rapporteringsgrens van € 50.000,- met een totaalbedrag van € 28.000,-.

Over- en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen
De gemeenteraad heeft op 18 december 2025 het volgende besluit genomen: 
“Het melden van over- en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen in de jaarrekening wordt als tijdig beschouwd.”

In de analyse per programma bij “Wat heeft het gekost” worden de onder- en overschrijdingen op de baten en lasten toegelicht. De onderschrijdingen op de investeringen zijn toegelicht in het “Overzicht van investeringen”. Met de toelichtingen in deze jaarrekening maken die geen onderdeel uit van de begrotingsonrechtmatigheid.

De belangrijkste over- en onderschrijdingen die niet meetellen voor de begrotingsrechtmatigheid zijn hieronder per programma opgesomd.

Programma 3 - Werk (participatie), Zorg & Jeugd
De onderschrijding in dit programma komt hoofdzakelijk door de meevallende kosten van de opvang van Oekraïense ontheemden, ten opzichte van de prognose bij de tussentijdse rapportage.

Programma 5 - Wonen & Leefomgeving
Dit verschil komt voort uit de bouwgrondexploitatie. Deze projecten lopen meerdere jaren en de indeling in jaren is daarbij wel ingeschat, maar moeilijk te sturen. We beoordelen de grexen over het totale project over de jaren heen. Zowel de lasten als de baten zijn onderschreden. Per saldo is er een voordeel op de bouwgrondexploitatie.

Programma 8 - Financiën & Belastingen
In dit programma is er een onderschrijding op de rente- en de personeelslasten. Daarnaast is er een overschrijding op de ontvangsten van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds.

Bovenstaande in acht nemende is de onderschrijding van de lasten tijdig gemeld en daarmee akkoord.

De analyse van het overzicht van baten en lasten is opgenomen onder alle programma's, onder de tabellen "Wat heeft het gekost". 

Op hoofdlijnen ziet de analyse er als volgt uit (afgerond op € 1.000,-):

Toelichtingen incidentele baten en lasten groter dan € 25.000,-

Extra storting voorziening pensioenen bestuurders vanwege overdracht naar ABP:
Op 1 januari 2028 worden alle wethouderspensioenen overgedragen aan het ABP. Er zal dan een waardeoverdracht moeten plaatsvinden. Op basis van een onderzoek waar wij in 2025 aan mee hebben gedaan is gebleken dat onze huidige voorziening op 2 aspecten te laag is. Ook het partnerpensioen zal overgedragen moeten worden aan het ABP en het ABP rekent met een dekkingsgraad. Deze dekkingsgraad was ten tijde van het onderzoek 15,2% hoger dan onze 100% dekking. Vanwege deze 2 aanpassingen hebben we nu een forse extra storting in deze voorziening moeten doen.

Vrijval voorziening wachtgeld bestuurders:
In 2025 is een voorziening gevormd voor het wachtgeld van voormalige bestuurders. De kosten zijn echter niet t.l.v. de voorziening gebracht, maar t.l.v. de exploitatie. De voorziening is daarom naar beneden bijgesteld. 

Organisatieontwikkeling:
Workshops.

Opvang Oekraïense ontheemden:
Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen zijn kosten gemaakt, zoals voor huisvesting en leefgeld. Daarvoor hebben we rijksbijdragen ontvangen. 

Voorbereidingskosten AZC:
Er is een AZC in ontwikkeling  waarvoor voorbereidingskosten gemaakt zijn. Daarnaast zijn er eenmalige kosten voor de realisatie van 8 flankerende projecten en een leefbaarheidspotje. Dit loopt nog door tot en met 2026.

Verkoop snippergroen:
Verkoopbaten openbaar groen worden altijd aangemerkt als incidentele baten, omdat een stuk grond maar eenmaal verkocht kan worden. 

Incidenteel onderhoud woonwagens:
Inhuur externe projectleider. 

Implementatiekosten omgevingswet:
Dit betreft niet de structurele uitvoering maar de implementatie, waarvoor tot en met 2027 budget beschikbaar is.

Project Dommeldal:
Gedurende een aantal jaren worden natuurprojecten in het Dommeldal uitgevoerd ten laste van de bestemmingsreserve groen voor rood. 

Subsidie Groenontwikkelfonds:
Eenmalige subsidie voor het verbeteren  van de natuurlijke leefomgeving. Dit ter compensatie van de lagere marktwaarde van de percelen als gevolg van de natuurontwikkeling. 

Koopgarantgelden Helpt Elkander:
We ontvangen de voormalige Koopgarantgelden terug van woningbouwvereniging Helpt Elkander. Deze gelden storten we conform afspraak in de reserve Betaalbaar wonen.

Subsidies sociale volkshuisvesting:
Verstrekte subsidies uit het fonds sociale volkshuisvesting t.b.v.  de projecten Jo van Dijkhof, Vinkenhofjes en de Oranjebuurt. 

Bouwgrondexploitatie en anterieure overeenkomsten:
Alle baten en lasten van de grondexploitatie zijn incidenteel van aard. Hetzelfde geldt voor de anterieure overeenkomsten. 

Inkomsten grex en anterieure overeenkomsten t.b.v. reserves bovenwijkse voorzieningen en sociale volkshuisvesting:
Bij de realisatie van nieuwbouw betalen ontwikkelaars een bijdrage ten behoeve van de fondsen bovenwijkse voorzieningen en sociale huisvesting.

Klimaatmiddelen:
Voor duurzaamheid worden projecten opgezet met een duur van 4 jaar en de kosten worden ten laste van de reserve klimaatmiddelen gebracht. Kosten van duurzaamheid en klimaat moeten passen binnen de rijksgelden en de bestaande bestemmingsreserve, er worden geen structurele middelen voor ingezet.

Biodiversiteit:
Het biodiversiteitsplan is afgerond. 

Tijdelijke huisvesting Klooster:
Tijdens de renovatie van Het Klooster wordt een ander gebouw gehuurd voor huisvesting van de gebruikers van het Klooster, inclusief de raad.

Storting 75% begrotingssaldo t.b.v. ravijnjaar:
Conform raadsbesluit bij de begroting 2023 en 2024 storten we 75% van het positieve begrotingssaldo in 2023, 2024 en 2025 in de algemene reserve om zodoende een buffer te creëren voor het ravijnjaar 2026 e.v..

Incidentele mutaties reserves:
Hiervoor verwijzen we naar de toelichting reserves verderop in deze jaarrekening.

De WNT is van toepassing op gemeente Nuenen. Het toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2025 € 246.000,-.

Naast de hieronder vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2025 een bezoldiging boven het individueel toepasselijke drempelbedrag hebben ontvangen.

Rechtmatigheidsverantwoording jaarrekening 2025

Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders
De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 18 december 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.518.000. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025. 

Bevinding
Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 3.092.000 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 1.518.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2.878.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.