Programma 2. Sociaal domein

Toelichting 

Autonome ontwikkelingen

1. GR GGD, indexering 2027 (jaar 2027 en 2028 kan teruggestort worden in de stelpost indexering)* (Kaderbrief 2027)
Door een verlaging van het indexeringspercentage wordt het overschot over de eerste twee jaren teruggestort naar de stelpost.

2. Regionale en subregionale overeenkomsten van zorgaanbieders en hulpmiddelen (Wmo en jeugd), indexering 2027* (Kaderbrief 2027)
Zowel voor Wmo als voor Jeugdhulp gelden regionaal of subregionale gesloten contracten waarin jaarlijkse indexeringen zijn afgesproken. Dit betekent dat de tarieven stijgen. Of de werkelijke uitgaven stijgen is daarnaast afhankelijk van de daadwerkelijke zorginzet. 

3. Pgb bedragen en maatwerkovereenkomsten, gerelateerd aan de ZIN Wmo en Jeugd (Kaderbrief 2027)
De verordeningen Wmo en Jeugdhulp zijn in februari 2026 gewijzigd. Hierin is de berekening van de tarieven voor persoonsgebonden budgetten gewijzigd. De pgb's worden berekend op basis van een percentage van de tarieven van Zorg in natura (ZIN). We verwachten hiervan geen nadelige gevolgen voor de uitgaven. Met ingang van 2027 worden maatwerkcontracten regionaal gesloten door de gemeenschappelijke regeling (GR) Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd. Hoewel mede hierdoor de bijdrage aan de GR stijgt verwachten wij gunstigere tarieven voor de maatwerkcontracten en een beweging naar meer gecontracteerde zorg.  

4. Actualisatie budget re-integratie (Participatiewet) op basis van kostenontwikkeling (Kaderbrief 2027)
Structurele ophoging van het budget re-integratie met € 25.000 vanaf 2027 vanwege een verwachte autonome stijging van de uitgaven voor re-integratiedienstverlening. De raming is gebaseerd op de kostenontwikkeling in voorgaande jaren.

5. Actualisatie rijksmiddelen Wet sociale werkvoorziening (Kaderbrief 2027)
Het Rijk compenseert gemeenten via de integratie-uitkering Participatie voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel (LIV) in de sociale werkvoorziening. Dit gebeurt via de meicirculaire. Vanwege de afspraken met WSD (doordecentralisatie) oormerken wij deze bedragen.

6. Indexering Veilig Thuis* (Kaderbrief 2027)
De bijdrage van onze gemeente aan Veilig Thuis is structureel gestegen via de begroting 2027. 

7. Hogere kosten Veilig Thuis 
Veilig Thuis Zuidoost-Brabant voert een aantal wettelijke taken uit voor de 21 gemeenten in de regio. Dit betreft onder meer het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, onderzoek naar meldingen en actie in crisissituaties. In het contract is ook een aantal bovenwettelijke taken opgenomen met name op het gebied van samenwerking met justitiële partners. Veilig Thuis heeft verzocht om een structurele hogere bijdrage, gebaseerd op de  uitkomsten van het normtijdenonderzoek en de te verwachten verdere stijging van het aantal meldingen. Veilig Thuis heeft te maken met capaciteitsproblemen en een oplopende wachtlijst. 

8. Subsidies waarbij sprake is van personele inzet worden geïndexeerd met een gemeentebreed percentage: Bibliotheek, Kunstkwartier, LEVgroep*. (Kaderbrief 2027)              Voor deze subsidies is rekening gehouden met de indexeringspercentages uit de kaderbrief. Omdat bij deze partijen personele inzet een belangrijk onderdeel van de gesubsidieerde activiteiten vormt, is voor de personele component een loonindexatie van 4,2% gehanteerd. Voor de reguliere kosten geldt, voor zover van toepassing, een indexatie van 2,1%.  De indexatie wordt binnen het beschikbare subsidieplafond opgevangen.

9. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo naar 2028 (meicirculaire 2026)
De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 was ingeboekt per 1 januari 2027. Nu blijkt dat deze niet eerder dan per 1 januari 2028 kan worden ingevoerd. Daarom ontvangen gemeenten via de meicirculaire voor 2027 een aanvullend bedrag. Wij ramen dit bedrag budgettair neutraal door uitgaven Wmo te verhogen in 2027. Hiermee volgen we het advies van de VNG en de provincie.

10. Huishoudelijke hulp uit Wmo en vangnetregeling (meicirculaire 2026)
Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) wordt daarom geschrapt met ingang van 1 januari 2029. Als gevolg hiervan hebben gemeenten jaarlijks minder uitgaven, daarom wordt een uitname uit het gemeentefonds gedaan vanaf 2029. Voor de mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien. Daartoe ontvangen gemeenten vanaf 2029 jaarlijks een aanvullend bedrag voor een vangnet.
Ondanks dat hiervoor nog geen wetgeving is vastgesteld staat onze toezichthouder toe om deze uitname budgettair neutraal te ramen door de kosten van huishoudelijke hulp te verlagen dan wel een stelpost op te nemen. Wij ramen dit bedrag budgettair neutraal door uitgaven Wmo te verlagen in 2029 e.v.. We houden daarbij vooralsnog het bedrag uit de circulaire aan. Hiermee volgen we het advies van de VNG en de provincie.

11. Stelpost jeugd (aanvulling bij meicirculaire 2026)
Het Rijk neemt een voorschot op nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen. Deze kortingen zijn gebaseerd op het invoeren van een eigen bijdrage in de jeugdzorg en op het sturen op de duur van jeugdhulptrajecten. Wij hebben deze kortingen in de huidige meerjarenraming al budgettair neutraal verwerkt voor 2028 en verder. Door indexering is het bedrag nu iets hoger, deze verhoging nemen wij nu op dezelfde manier op. Hiermee volgen we het advies van de VNG, de provincie heeft toestemming heeft gegeven.

12. Begroting 10 voor de jeugd (bovenop indexering)
De door het algemeen bestuur vastgestelde begroting van de GR Jeugdregio Een 10 voor de jeugd heeft betekent dat we extra middelen moeten opnemen. De stijging wordt veroorzaakt door structurele uitbreiding van capaciteit op het gebied van juridische ondersteuning , communicatie, toezicht en operationeel management. Op grond van de Wet verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg moeten maatwerkovereenkomsten voor niet vooraf gecontracteerde zorg op de schaal van de jeugdregio worden ingekocht. Daarnaast wordt een aantal diensten die gemeenten nu op de schaal van 21 gemeenten inkopen vanaf 2027 door de GR ingekocht. Dit betekent een gedeeltelijke verschuiving van middelen. 

13. Voortzetting wijk-GGD 
Zie ook maatregel 6. Sinds 2024 zorgt de Wijk-GGD voor tijdig signaleren van problematiek, waarna begeleiding en zorg wordt geboden. Dit is gestart als een pilot met middelen vanuit het Rijk. De meerwaarde van de Wijk-GGD is in de praktijk bewezen. Wij willen de Wijk-GGD ook in 2027 voortzetten. 

Beleidsaanpassingen

1. Formatie-uitbreiding sociaal domein
Het sociaal domein staat onder druk door een combinatie van toenemende ondersteuningsvragen, financiële druk, landelijke verplichtingen en lokale opgaven. Wij zien daarin geen verzameling van losse vraagstukken, maar één samenhangende transformatieopgave. Zowel op het gebied van strategisch beleid als uitvoering is aanvullende capaciteit nodig. We moeten enerzijds zorgen dat de basis op orde is. Dat betekent voldoende capaciteit, kennis en continuïteit binnen de bestaande organisatie. Tegelijkertijd vraagt deze opgave om andere deskundigheid dan we nu in voldoende mate beschikbaar hebben. Het gaat om het verbinden van landelijke ontwikkelingen, lokale ambities, financiële sturing en organisatieontwikkeling. Het MT ziet daarom een belangrijke rol voor een Strategisch beleidsadviseur sociaal domein. Deze functie kan richting geven aan de transformatie, samenhang aanbrengen tussen de verschillende initiatieven, het bestuur adviseren en ervoor zorgen dat de ontwikkeling programmatisch wordt aangestuurd.